Bims blok nedir?
Bims blok, agrega olarak normal kum-çakıl yerine pomza kullanılan beton bloktur. Pomzanın gözenekli taneleri bloğu hafifletir ve ısı geçişini yavaşlatır. Türkiye’de agregalı beton kâgir birimler TS EN 771-3 standardı kapsamında üretilir; blok boyutları, basınç dayanımı ve birim hacim ağırlığı bu standarda göre beyan edilir.
Üretim akışı kısaca şöyledir: pomza agregası ve çimento ölçülür, su eklenerek karıştırılır, karışım blok makinesinin kalıbına doldurulup titreşimle sıkıştırılır, kalıptan çıkan bloklar kür için bekletilir.
Bims blok için pomza agregası seçimi
Tane dağılımı
Blok üretiminde en yaygın kullanılan karışım 0–8 mm pomzadır; sahada buna bims kumu denir. Karışımda ince ve iri tanelerin dengeli olması gerekir: ince taneler yüzeyi kapatır ve bloğun köşelerini düzgün yapar, iri taneler hafifliği ve dayanımı taşır. İnce oranı fazla olursa çimento ihtiyacı artar; iri oranı fazla olursa blok yüzeyi boşluklu ve kırılgan olur.
Siyah pomzanın etkisi
Siyah ve kırmızı (bazaltik) pomzanın taneleri beyaz pomzaya göre daha sert ve köşelidir; çimento hamuruyla iyi kenetlenir ve kalıptan çıkan bloğun kenarları daha az kırılır. Buna karşılık daha yoğun olduğu için bloğun birim hacim ağırlığı beyaz pomzayla üretilen bloğa göre daha yüksek olur. Üreticiler hedefledikleri ağırlık ve dayanım sınıfına göre siyah pomzayı tek başına veya diğer hafif agregalarla karıştırarak kullanır. Reçeteyi deneme üretimi ve laboratuvar sonuçlarıyla belirlemek gerekir.
Nem
Pomza gözenekli olduğu için su emer. Stoktaki malzemenin nemi gün içinde değişirse karışım suyu da değişir ve blok kalitesi dalgalanır. Stok sahasında malzemenin homojen nemlendirilmesi ve karışım suyunun agreganın nemine göre ayarlanması, üretimde en çok fark yaratan uygulamalardan biridir.
Blok kalitesini etkileyen diğer etkenler
- Çimento oranı: Dayanımı doğrudan belirler; fazla çimento maliyeti, az çimento kırılgan blok demektir.
- Titreşim süresi ve basınç: Kalıbın iyi dolması ve sıkışması için makine ayarları agregaya göre yapılmalıdır.
- Kür: Bloklar ilk günlerde güneş ve rüzgârdan korunup nemli tutulmalıdır.
- Agrega sürekliliği: Tane dağılımı sevkiyattan sevkiyata değişirse reçete de sürekli değişir.
Blok fabrikasına düzenli pomza tedariki
Bir blok fabrikası için önemli olan tek bir sevkiyat değil, makinenin durmamasıdır. Bu yüzden tedariki günlük tüketime göre planlıyoruz:
- Fabrikanın günlük veya haftalık pomza tüketimini ve stok sahası kapasitesini öğreniyoruz.
- Ocaktan fabrikaya mesafeye göre bir damperli tırın haftada kaç sefer yapabileceğini hesaplıyoruz.
- Gereken araç sayısıyla haftalık sevkiyat takvimi çıkarıyoruz; her sevkiyat kantar fişi ve irsaliyeyle geliyor.
Mesafeye göre sefer ve süre hesabı:
